بیماری کبد چرب

اشتراک گذاری :

بیماری کبد چرب یکی از شایع ترین بیماری های کبدی است که حدود 25% افراد را درگیر کرده است. این بیماری با چاقی ، دیابت نوع 2 ، مصرف الکل و دیگر اختلالاتی که در برابر انسولین مقاوم هستند، مرتبط می باشد. اگر بیماری کبد چرب به درستی درمان نشود می تواند باعث بروز  بیماری های جدی کبدی و دیگر مشکلاتی در سلامتی تبدیل شود. البته پیشگیری همیشه بهتر از درمان است ، با کنترل وزن خود ، ورزش کردن ، عدم مصرف الکل ، تغذیه سالم و مصرف سبزیجات و میوه های تازه و ... می توان در پیشگیری از این بیماری گام مهمی نهاد.

تعریفی از بیماری کبد چرب و عوامل ایجاد کننده آن:

کبد یکی از مهمترین اعضای بدن بوده که وظیفه ای چون سم زدایی داروها ، دفع محصولات اضافی که از تخریب و نوسازی گلبولهای قرمز خون به صورت صفرا شکل گرفته ، ذخیره قند به صورت گیلکوژن ، همچنین تولید فاکتوهای انعقاد خون و تنظیم سوخت و ساز قند و چربی در بدن دارد. نقش کبد در جذب چربی و دفاع از بدن در برابر میکروب و سموم مواد غذایی نیز بسیار مهم است. وجود مقدار کمی چربی در سلول های کبدی نرمال است ، اما اگر مقدار چربی انباشته شده در کبد افزایش پیدا کند و مقدار آن بیش از 5 درصد باشد فرد مبتلا به کبد چرب می شود . بیماری کبد چرب نوعی التهاب بدن است. با افزایش میزان افراد دارای اضافه وزن در جامعه خصوصاً پس از پاندمی کرونا ، بیماری کبد چرب در جوامع افزایش پیدا کرده است که می تواند در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع تبدیل به سیروز کبدی که پیشرفته و غیرقابل برگشت بوده، شود.

عوامل ایجاد کننده کبد چرب:

* اضافه وزن: اضافه وزن می تواند چربی انباشته شده در کبد را تقویت کند . تحقیقات نشان می دهند که 30 تا 90 درصد از بزرگسالانی که دچار اضافه وزن هستند ، درگیر بیماری کبد چرب می شوند . اضافه وزن در دوران کودکی نیز خطر مبتلا شدن به این بیماری را تشدید می کند.

* چربی انباشته شده دور شکم : افرادی که وزن نرمال دارند ممکن است در صورت داشتن چربی احشایی دچار کبد چرب شوند. اینگونه افراد معمولا در ناحیه کمر و پهلو چربی زیادی دارند .

* مقاومت به انسولین : در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 ، که مقاومت بالا به انسولین دارند و سطح انسولین در خون آنها بالا می باشد ، ذخیره چربی افزایش می یابد.

* استفاده زیاد از کربوهیدراتهای تصفیه شده: استفاده مکرر از کربوهیدرات های تصفیه شده باعث انباشته شدن چربی در کبد میشود در نتیجه افرادی دچار اضافه وزن یا مقاوم به انسولین باید توجه بیشتری به این موضوع داشته باشند. مواد غذایی ای که دارای کربوهیدرات تصفیه شده هستند شامل : برنج سفید ، ماکارونی ، کیک ها ، انواع بیسکوییت ، شیرینی ها ، نان ساندویچی و ...

* مصرف نوشابه ها : نوشابه های شیرین همچنین نوشابه های انرژی زا مملو از فروکتوز هستند که باعث افزایش چربی کبد در کودکان و افراد بزرگسال می شود .

انواع کبد چرب :

کبد چرب شامل 4 گرید است. که در هریک از این گرید ها شرایط متفاوتی برای بیمار به وجود می آید . هرچه عدد گرید ها بالاتر رود اوضاع کبد وخیم تر خواهد شد  . این بیماری طی گذشت سالها گسترش یافته و در صورت عدم پیگری ممکن است بسیار خطرناک شود. زیرا نقش کبد متابولیسم و ساخت مواد مختلف در بدن است که اگر در اثر بیماری کبدی مختل شود به سایر نقاط بدن نیز آسیب می رساند. 

گرید1 : ساده ترین نوع بیماری است که با رژیم غذایی و ورزش قابل درمان است. ( این گرید هیچ علائمی ندارد) در چکاپ های سالیانه قابل تشخیص است.  مصرف الکل و داروهایی که عوارض جانبی در ارتباط با کبد دارند عامل اصلی به وجود آمدن این گرید از بیماری هستند.

گرید 2: درمان باید حتما تحت نظر پزشک باشد و رژیم غذایی منظم و اصولی را رعایت کنند. ( علائم بیماری شامل خستگی، بی حالی ، تهوع ، کاهش وزن ، بی اشتهایی ، زرد شدن چشم ها ، ورم پا و شکم ، خارش پوست ، سردرگمی ذهنی)

گرید 3 (فیبروز کبدی): در این گرید از کبد چرب فقط تغییر سبک زندگی کافی نیست و حتماً باید فرد از داروهای خاص مصرف کند و تحت نظر پزشک باشد  . گرید 3 از کبد چرب به فیبروز کبدی معروف است . این گرید جدی ترین حالت کبدی است که سلامت فرد را به خطر می اندازد . علائم به خوبی در این گرید نمایان می شود و دیواره کبد و بافت آن در این گرید درگیر هستند . تجمع چربی کبد در این گرید به شدت بالاست که باعث التهاب کبدی در این مرحله از بیماری می شود .

گرید 4 (سیروز کبدی): گرید 4 معروف به سیروز کبدی است . سیروز به معنای نارسایی است یعنی کبد در وضعیتی  است که  که خون رسانی و متابولیسم به درستی در آن اتفاق نمی افتد. در چنین شرایطی فرد مجبور به پیوند کبدی می شود (علائم بیماری شامل کاهش اشتها ، خونریزی بینی، زردی ، کاهش وزن ، بی اشتهایی ، خارش پوست ، ضعف ، گیجی ، ناتوانی جنسی و...)

عوارض کبد چرب :

1: کبد بزرگتر از حد معمول : اغلب علائمی ندارد اما ممکن است در سمت راست بالای شکم احساس درد داشته باشد .

2: هپاتیت الکلی : تورمی در کبد که باعث حالت تهوع، تب، استفراغ ، درد شکم و یرقان ( رنگ پوست و چشم مایل به زرد می شود)

3: سیروز الکلی : تجمع بافت اسکار در کبد است که می تواند علائمی مانند هپاتیت الکلی ، فشار خون بالا ، خونریزی در بدن ، نارسایی کبد (که میتواند کشنده باشد) داشته باشد.

تشخیص کبد چرب :

در ابتدا پزشک با طرح سوالاتی درباره سوابق دارویی ، سوابق خانوادگی ابتلا به کبد چرب ، مصرف الکل ، تغییرات بدنی و  ... از شما می پرسد. همچنین علائمی که جدیداً با آن دست و پنجه نرم می کنید که پیشتر نداشتید ، چون کم اشتهایی ، خستگی و ... . مرحله بعد معاینه فیزیکی بوده که پزشک با لمس و ایجاد فشار در ناحیه کبد ، در صورت التهاب و بزرگ شدن کبد ، متوجه آن خواهد شد، مگر در صورت التهاب بدون بزرگ شدن کبد. در مرحله بعد ، پزشک با تجویز آزمایش خون و سنجیدن معیارهای آنزیم های کبدی می تواند به این اختلال پی ببرد. در آزمایشگاه افزایش آنزیم های ALT , AST در خون شما اندازه گیری می شود. بالا بودن این آنزیم ها نشان از التهاب کبدی داشته که کبد چرب نیز از علت های مربوط به التهاب کبد می باشد. در صورت تایید التهاب در آزمایش ، پزشک از روش دیگری برای تشخیص التهاب استفاده می کند و آن روش تصویربرداری پزشکی است . سونوگرافی ، سی تی اسکن ، فیبرواسکن (الاستوگرافی کبد) و MRI از کبد همگی می توانند در تشخیص علت التهاب ، کبد چرب و گریدهای آن کمک کننده باشند.

پزشک برای دیدن تصاویر MRI, CT scan بیمار با وضوح و دقت بالا می تواند از نرم افزار QR برای تصاویر رادیولوژی استفاده کند. تنها با اسکن کردن بارکد سه  بعدی تصاویر بیمار که به صورت کارت از مرکز رادیولوژی داده می شود ، به راحتی ، با یک گوشی و تنها با داشتن اینترنت می توان ، تصاویر را بوسیله این نرم افزار حذف فیلم از رادیولوژی مشاهده کرد تا بتوان با کیفیت بالا به تشخیص و درمان بیماری پرداخت.

و در نهایت بیوپسی کبد تجویز می شود که بهترین روش برای تعیین نوع بیماری و شدت آن بوده و در زمانی که روشهای دیگر پاسخ مناسبی در تشخیص بیماری نمی دهد ، می تواند مفید فایده واقع شود. در این روش پزشک با استفاده از سوزن ، پس از بی حس کردن ، قسمت کوچکی از بافت کبد را جدا کرده و نمونه به آزمایشگاه برای تشخیص پاتولوژیک فرستاده می شود.

درمان کبد چرب :

کاهش وزن و تغییر سبک زندگی بهترین راهکار برای درمان کبد چرب است. استفاده از میوه ها ، سبزیجات ، ماهی و غذاهای پر از فیبر و پرهیز در استفاده از نمک ، قندها ، چربی های اشباع و کربوهیدرات ها می تواند کمک کننده باشد . در کنار رژیم غذایی ورزش و عدم مصرف الکل (در بیماران کبد چرب الکلی) برای بهبود حال بیماران توصیه می شود . داروهای تجویز شده توسط پزشک یک راه حل دیگر درمانی برای این بیماری است . کما اینکه جراحی های مختلف برای کاهش وزن نیز در صورت لزوم می تواند موثر واقع شود.

 

مقالات مشابه


logo